Klant in verzuim: vanaf wanneer loopt de rente?

Een factuur die vervalt en niet betaald wordt is te laat. Verzuim is iets anders: het is de juridische toestand waarin een schuldenaar terechtkomt en waaraan de wet gevolgen verbindt. Rente en incassokosten hangen aan die toestand.

Artikel 6:81 BW zegt het zo: de schuldenaar is in verzuim gedurende de tijd dat de prestatie uitblijft nadat zij opeisbaar is geworden en aan de eisen van artikel 6:82 of 6:83 is voldaan. In de praktijk komt dat neer op één vraag: heb je eerst iets moeten sturen, of niet.

Gaat het om een handelstransactie, dus een levering van goederen of diensten tegen betaling tussen ondernemingen, dan loopt de rente vanaf de dag na de uiterste betaaldag. Daar is geen ingebrekestelling of herinnering voor nodig, en je hoeft niets aan te kondigen. In Nederland staat dat in artikel 6:119a BW, in België in de wet van 2 augustus 2002.

Is er geen betaaltermijn afgesproken, dan geldt in beide landen dertig dagen na ontvangst van de factuur. Zijn de goederen of de dienst later ontvangen dan de factuur, dan telt dat latere moment. Op welke dag dat precies uitkomt, met weekend en feestdagen, reken je uit met de betalingstermijn-calculator.

Het recht ontstaat daarmee, ook als je niet meteen aanmaant, en het verdwijnt niet omdat je een maand hebt gewacht met de eerste herinnering.

Beide landen eisen bij een consument eerst een kosteloze stap, met andere termijnen.

In Nederland kun je pas incassokosten vorderen nadat je de consument de kosteloze aanmaning van artikel 6:96 lid 6 BW hebt gestuurd, met een termijn van veertien dagen die begint op de dag na ontvangst. Ontvangst is niet meetbaar, dus Vordero rekent 15 dagen vanaf verzending.

In België schrijft boek XIX van het Wetboek van economisch recht voor dat de eerste herinnering aan een consument gratis is en een termijn van veertien kalenderdagen geeft. Wordt hij per post verstuurd, dan begint die termijn pas op de derde werkdag na verzending.

Artikel 6:83 sub a BW laat verzuim zonder ingebrekestelling intreden als een voor de voldoening bepaalde termijn verstrijkt. “Bepaald” betekent afgesproken, en een termijn die jij eenzijdig op de factuur zet is niet vanzelf afgesproken.

Bij een zakelijke klant is die discussie grotendeels weg, want artikel 6:119a regelt de rente los van artikel 6:83. Bij een consument is hij er wel, en daarom is de kosteloze aanmaning niet alleen een verplichting maar ook je zekerheid: na die brief en die termijn staat het moment van verzuim vast.

Een terechte betwisting. Blijkt achteraf dat de klant gelijk had over het betwiste deel, dan was er over dat deel geen verzuim en dus ook geen rente.

Opschorting. Heeft de klant een eigen recht om de betaling op te houden, bijvoorbeeld omdat jij nog moet leveren, dan is er geen verzuim zolang dat duurt.

Welk recht geldt. Bij een klant over de grens bepaalt het toepasselijke recht welk regime hierboven van toepassing is, en dat volgt in de regel uit je overeenkomst en je voorwaarden. Twijfel je, leg het dan voor aan een jurist.